Ahi Evran (asıl adıyla Şeyh Nasîrüddin Mahmud el-Hoyî), 12. ve 13. yüzyıllarda Anadolu'da esnaf ve sanatkârları örgütleyen Ahilik teşkilatının kurucusu, mutasavvıf ve filozoftur. 1171 yılında Azerbaycan'ın Hoy şehrinde doğmuş, Moğol istilasıyla Anadolu'ya gelerek Kırşehir'e yerleşmiş ve 1261 yılında vefat etmiştir

Mesleği: Asıl mesleği debbağlık (deri işleme sanatı) olan Ahi Evran, alın teriyle kazanmayı ve üretimi her zaman kutsal saymıştır Ahilik Teşkilatı: "Kardeşlik", "cömertlik" ve "yiğitlik" ilkelerine dayanan bu teşkilat, Anadolu'daki dağınık esnafı dürüstlük, kalite, üretim ahlakı ve yardımlaşma çatısı altında birleştirmiştir. 32 farklı esnaf grubunun piri kabul edilir.

Sosyal Yaşama Katkısı: Kadınların ilk kez örgütlendiği Bacıyân-ı Rum (Anadolu Bacıları) teşkilatının da manevi kurucusu olarak kabul edilir Eserleri ve Öğretisi: Felsefe, tefsir, tıp ve astronomi alanlarında derin bir bilgi birikimine sahiptir. Letâif-i Hikmet başta olmak üzere Arapça ve Farsça kaleme aldığı eserleri bulunmaktadır

Ahi Evran ile Nasrettin Hoca : Ahi Evran bir esnaf teşkilatı kurucusu, filozof ve mutasavvıftır. Nasreddin Hoca ise kadılık ve müderrislik yapmış, hazır cevaplığıyla meşhur bir halk bilgesidir

Ahi Evran ile Celaleddin Rumi : Siyasi Yaklaşımlar: Celaleddin, Selçuklu Devleti'nin Moğol otoritesiyle uzlaşmacı siyasetini destekler -Moğollar ile işbirliği halinde olduğu dile getirenler de olmuşken; Ahi Evran ve etrafındaki Türkmen esnaf zümresi Moğol işgaline direnen Babâî hareketine ve bağımsızlık yanlısı gruplara yakın durmuştur. Edebi Eleştiriler: Bazı tarihi araştırmalarda ve edebi incelemelerde, Celalddin'in eserlerinde Ahi Evran'i Farsça "yılan/ejder" anlamına gelen sembolik ifadelerle eleştirdiği belirtilir Teşkilat ve Düşünce Yapısı: Ahi Evran daha çok esnafın dayanışmasını (fütüvvet) ve dünyevi hayatı örgütleyen bir yapı kurarken -özgürlük ve direnişi teşkilatlamış- buna karşın Celalettin tasavvufi aşkı ve insani kâmil olma yolunu merkeze alan bir yaklaşım benimseyerek Moğol istilacıları ile ters düşmemeye özen gösterme yolunu seçmiştir. Tarihsel Değerlendirmeler: Bu iki figür arasındaki ilişki bazen doğrudan çatışma, bazen de dönemin sosyopolitik şartlarından kaynaklanan farklı vizyonların çarpışması olarak yorumlanır.